“Καλώς ήρθατε στο blog Physical Relief Panagiotopoulos (prpanagiotopoulos.blogspot.com). Το blog παρουσιάζει κυρίως φυσικοθεραπευτικά θέματα, καθώς και επαγγελματικούς σταθμούς κατά την ενασχόλησή μου με το χώρο. Ο δρόμος για την αποκατάσταση των παθήσεων και την αντιμετώπιση του πόνου, δεν είναι πάντα αυτοκινητόδρομος με μεγάλες ευθείες, αλλά συχνά είναι ένας δύσβατος χωματόδρομος με πολλές στροφές. Καλείται λοιπόν ο φυσικοθεραπευτής, σε συνεργασία με τον ιατρό, και εφοδιασμένος με γνώσεις, εξοπλισμό, υπομονή, να διανύσει τον εκάστοτε δρόμο με επιτυχία. Αργά ή γρήγορα όμως, το χαμόγελο του ασθενή τον ανταμείβει...” Ιωάννης Παναγιωτόπουλος

Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

Tα οφέλη του Tai – Chi για τους ηλικιωμένους

To tai – chi, που σημαίνει υπέρτατη μοναδική γροθιά, έχει προέλευση την Κίνα όπου είναι ιδιαίτερα δημοφιλές, αλλά σταδιακά διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Σχεδιάστηκε αρχικά ως πολεμική τέχνη, το 13ο αιώνα. Από το 19ο αιώνα, εξελίσσεται σε μια πιο ήπια μορφή άσκησης, που αρκετές έρευνες μελέτησαν τα ευεργετικά αποτελέσματά του για την υγεία, καθώς και την πρόληψη των πτώσεων ειδικά στους ηλικιωμένους.

Πρόκειται για μια ήπια ενεργειακή άσκηση, βασισμένη στην Κινέζικη ιατρική, που εστιάζει στην κυκλοφορία του τσι (ζωτική ενέργεια), και την ισορροπία των 2 πόλων, γιν και γιανγκ (κακού και καλού). Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αλληλουχία αργών κινήσεων, συντονισμένων με την αναπνοή, και την χαλάρωση. Υπάρχουν αρκετές παραλλαγές του tai – chi, με διαφορετικές κινήσεις και ρυθμό.

Είναι προφανές ότι το tai – chi, όπως και κάθε μορφή άσκησης, έχει να προσφέρει κάποια γενικά οφέλη για τον άνθρωπο. Αναλυτικότερα, πετυχαίνουμε ενδυνάμωση μυών, ευκαμψία αρθρώσεων, ελαστικότητα μυών, θωράκιση σκελετού, βελτίωση ιδιοδεκτικότητας, βελτίωση καρδιαναπνευστικού, καθώς και ψυχικά οφέλη όπως μείωση του στρες.

Οι περισσότερες έρευνες αναφέρουν, πως ένα 12μηνο πρόγραμμα tai – chi, μπορεί να αυξήσει την ισορροπία των ηλικιωμένων. Μάλιστα ένα εντατικό πρόγραμμα (1ώρα/ημέρα) 4 εβδομάδων, φαίνεται ότι αρκεί για να αυξήσει σημαντικά τη στατική και δυναμική ισορροπία (Wong AM, Lan C.,2008). Σε ηλικιωμένους με ν. Parkinson, το tai-chi βελτίωσε την ποιότητα της βάδισης, αύξησε το μήκος των βημάτων, και μείωσε το πάγωμα της κίνησης. Επίσης οι ασθενείς εκτέλεσαν καλύτερα τα λειτουργικά tests (Li et al, 2012).

Οι ασκήσεις tai - chi φαίνεται να είναι καλή εναλλακτική παρέμβαση από τις κλασικές ασκήσεις, ως μέρος της διεπιστημονικής παρέμβασης για την πρόληψη επαναλαμβανόμενων πτώσεων (Tousignant M., Corriveau H.,et al, 2013). Συνεπώς το tai – chi, συνιστάται για όλες τις ηλικιακές ομάδες, αλλά ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, πάντα όμως με τη σύμφωνη γνώμη των γιατρών, που θα αξιολογήσουν τις ιατρικές εξετάσεις. Υπάρχουν πολλές ιδιωτικές σχολές, ακόμα και στη χώρα μας, που διδάσκουν tai – chi, και μπορούν να απευθυνθούν οι ενδιαφερόμενοι.
Διαβάστε περισσότερα...

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Η διαλειμματική άσκηση είναι για όλους

Με τον όρο διαλειμματική άσκηση, αναφερόμαστε σε εκείνο το πρόγραμμα σωματικών ασκήσεων, κατά τη διάρκεια του οποίου υπάρχουν έντονες διακυμάνσεις της έντασης. Η ένταση εναλλάσσεται από υψηλά επίπεδα σε χαμηλότερα, ή σε πλήρη ανάπαυση. Είναι μια μορφή προπόνησης, που μπορεί να εφαρμόστηκε αρχικά σε επαγγελματίες αθλητές, αλλά γρήγορα εξαπλώθηκε η εφαρμογή της, σε απλούς πολίτες μαζικού αθλητισμού.

Για παράδειγμα σε διαλειμματική άσκηση, ένας αθλητής μπορεί να κάνει εναλλαγές, σπρίντ 20 δευτερολέπτων, και για διάλειμμα τζόκινγκ 2 λεπτών. Eίναι μια μορφή προπόνησης, που επιδέχεται πολλών τροποποιήσεων στην ένταση, στη διάρκεια της έντονης άσκησης ή του διαλείμματος, στη διάρκεια του συνολικού προγράμματος, καθώς και στο είδος των ασκήσεων (εναλλαγές αερόβιας με ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης).

Ίσως για αυτό, ένα από τα πλεονεκτήματά της είναι, ότι οι αθλούμενοι δεν πλήττουν τόσο εύκολα, συγκριτικά με άλλες μορφές προπόνησης. Τα χρονικά διαστήματα των διαλειμμάτων, δίνουν τη δυνατότητα και σε ανθρώπους τρίτης ηλικίας ή με χαμηλή φυσική κατάσταση, να τα καταφέρουν με επιτυχία στα χρονικά διαστήματα έντονης άσκησης, κάτι που εκτός των άλλων, είναι πολύ σημαντικό στην αυτοπεποίθησή τους. Επίσης, αφενός βελτιώνεται γρήγορα η αντοχή, αφετέρου βελτιώνεται ο μεταβολισμός, διότι με τη διαλειμματική άσκηση, γίνεται έστω και για λίγο, αυξημένη καύση θερμίδων. Ένα άλλο πλεονέκτημα, της ποικιλίας που προσφέρει ένα πρόγραμμα διαλειμματικής άσκησης, είναι ότι δίνει τη δυνατότητα στις διάφορες αρθρώσεις του σώματος, να μην καταπονούνται με συνεχόμενο ρυθμό, για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Αξίζει να τονίσουμε ότι, εφόσον υπάρχουν τα διαστήματα μεγαλύτερης έντασης, η συνολική διάρκεια του προγράμματος μπορεί να είναι μικρότερη, χωρίς ωστόσο να περιορίζεται η αποτελεσματικότητά του, συγκριτικά με ένα κλασικό πρόγραμμα σωματικής άσκησης. Για τον κατάλληλο σχεδιασμό ενός προγράμματος διαλειμματικής άσκησης, απαιτείται η συνεργασία ιατρού, φυσικοθεραπευτή, και γυμναστή, με τον εκάστοτε αθλούμενο.

Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή, 12 Μαρτίου 2017

H άσκηση ως φάρμακο για την κατάθλιψη

Ας διαχωρίσουμε αρχικά κάποιες βασικές έννοιες, τη θλίψη από την κατάθλιψη. Από τη στιγμή της γεννήσεώς μας, και σε όλα τα ηλικιακά στάδια, εκτός από τις χαρές της ζωής, βιώνουμε συχνά στενάχωρες καταστάσεις (απώλειες, χωρισμοί, κ.α), που καλούμαστε να τις διαχειριστούμε. Αυτή είναι μια φυσιολογική παροδική κατάσταση, και ονομάζεται θλίψη.

Υπάρχουν περιπτώσεις όμως, που ορισμένοι δεν κατάφεραν να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής, και εντέλει απέκλεισαν μαζί με τη θλίψη και τα άλλα συναισθήματα, νιώθοντας ένα ψυχολογικό κενό. Έχασαν ουσιαστικά το ενδιαφέρον τους, και το κίνητρο για ζωή. Αυτές οι καταστάσεις ανήκουν σε μια ψυχική διαταραχή που ονομάζεται κατάθλιψη, και χρειάζονται ολοκληρωμένη διεπιστημονική προσέγγιση για να αντιμετωπιστούν.

Έρευνες σε παγκόσμια κλίμακα, δείχνουν ότι η άσκηση βοηθάει όχι μόνο στην καλή φυσική δραστηριότητα, αλλά και στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Συγκεκριμένα, έρευνα από το πανεπιστήμιο North Texas (USA), έδειξε ότι η καλή φυσική κατάσταση, μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της κατάθλιψης στα παιδιά σχολικής ηλικίας. Οι ερευνητές μετά από μελέτη 437 μαθητών, συμπέραναν ότι τα παιδιά που σημείωσαν καλές επιδόσεις σε τεστ αντοχής, ήταν λιγότερο πιθανό να εκδηλώσουν συμπτώματα κατάθλιψης.

Άλλη ελληνική ερευνητική ομάδα (Ινστιτούτο Σωματικής Απόδοσης και Αποκατάστασης του Κέντρου Έρευνας Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας, και το Τμήμα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας), βρήκε ότι με την άσκηση παράγονται στον εγκέφαλό μας ορμόνες, οι οποίες αλλάζουν τη διάθεσή μας, μειώνουν το αίσθημα του πόνου, και προκαλούν ευφορία. Η κυριότερη από αυτές τις ορμόνες είναι η β-ενδορφίνη, που μπορεί να μειώσει την κατάθλιψη.

Αξίζει να τονίσουμε ότι, οποιαδήποτε κι αν είναι η μορφή της άσκησης θα πρέπει να επαναλαμβάνεται τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα, ώστε να έχει ευεργετικά αποτελέσματα για τον οργανισμό μας. Συνήθως, ο τύπος άσκησης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μείωση της κατάθλιψης είναι κυρίως οι αερόβιες ασκήσεις (βάδιση, τζόκιν, ποδηλασία, κολύμπι). Αυτό δε σημαίνει ωστόσο, ότι η άσκηση με βάρη ή ο συνδυασμός τους, δεν επιφέρει θετικά αποτελέσματα.

Πριν ξεκινήσει κάποιος ένα πρόγραμμα άσκησης για την κατάθλιψη, θα πρέπει να εξετάσει ορισμένες παραμέτρους. Για παράδειγμα, να λάβει υπόψη του τυχόν ιατρικές οδηγίες που περιορίζουν τις επιλογές του, να εντοπίσει δραστηριότητες της αρεσκείας του, καθώς και να επιλέξει ατομικά ή ομαδικά προγράμματα άσκησης.


Συνοψίζοντας, η κατάθλιψη είναι ένα φλέγον ζήτημα που επηρεάζει, περίπου 340 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Η κατάθλιψη δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά και μόνο με φαρμακευτική αγωγή, καθώς τα ερευνητικά αποτελέσματα έχουν δείξει ότι δεν είναι αρκετή. Τα σύγχρονα θεραπευτικά πρωτόκολλα, εντάσσουν εναλλακτικές μεθόδους όπως η σωματική άσκηση, για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης.


Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Ψυχολογικές επιπτώσεις των ηλικιωμένων μετά από πτώση

Με τον όρο πτώση, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, αναφερόμαστε στην ακούσια κατάληξη στο έδαφος, πάτωμα ή άλλο κατώτερο επίπεδο, εξαιρουμένης της εκούσιας αλλαγής θέσης με σκοπό την ανάπαυση σε έπιπλα, τοίχους ή άλλα αντικείμενα (WHO, 2007). Τόσο σε ερευνητικό όσο και σε κλινικό επίπεδο, παρατηρούμε ότι τα κατάγματα ισχίου αποτελούν την υπ’ αριθμόν ένα κάκωση, αμέσως μετά την πτώση ηλικιωμένων.

Στατιστικά στοιχεία στη χώρα μας, δείχνουν ότι ο ετήσιος αριθμός των ηλικιωμένων με κάταγμα ισχίου είναι περίπου 20.000. Άλλες έρευνες, υπολογίζουν μία πτώση ανά έτος, για το 40% των ηλικιωμένων (Campbell et al, 1981, Tinetti et al,1988). Αξίζει να σημειώσουμε ότι, τα κατάγματα ισχίου μετά από πτώση, προβλέπεται να τετραπλασιαστούν μέσα στα επόμενα 40 χρόνια (Maki et al, 2003).

Οι πτώσεις μπορεί να έχουν καταστροφικές συνέπειες για τους ηλικιωμένους, σε σωματικό, ψυχολογικό, και σε οικονομικό επίπεδο. Ένα πιθανό κάταγμα ισχίου, αποτελεί μια τραυματική εμπειρία, ειδικά το πρώτο χρονικό διάστημα, που συνοδεύεται από οικονομικό κόστος, από την απώλεια της ανεξαρτησίας, από μετεγχειρητικό πόνο, και εύκολη κόπωση. Οι εν λόγω παράγοντες σίγουρα, επηρεάζουν αρνητικά την ψυχολογία των ηλικιωμένων ασθενών. Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι, αδυνατούν να επιστρέψουν στα προηγούμενα επίπεδα λειτουργικότητας, και δεν προσαρμόζονται εύκολα στα νέα δεδομένα, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε κατάθλιψη.

Συχνά παρουσιάζεται το φαινόμενο φοβίας μιας νέας πτώσης. Ο φόβος, οδηγεί σε άγχος, που περιορίζει σημαντικά τη φυσική δραστηριότητα και τη λειτουργική ικανότητα του ηλικιωμένου(Tinetti et al,1996). Η μη αντιμετώπιση της φοβίας, ουσιαστικά βάζει τον ηλικιωμένο, σε ένα φαύλο κύκλο ψυχολογικών επιπτώσεων, και σωματικών επιπλοκών από την ακινητοποίηση (π.χ. μυϊκή ατροφία).

Ένα άλλο πρόβλημα είναι, είναι η αργή και προοδευτική εξέλιξη των καθημερινών δραστηριοτήτων, που επιβάλλουν τα μετεγχειρητικά πρωτόκολλα φυσικοθεραπείας, και ορισμένοι ασθενείς δυσκολεύονται να συμμορφωθούν, με κίνδυνο υποτροπής. Για παράδειγμα, ειδικά στην πρώτη φάση αποκατάστασης χειρουργημένου ισχίου (φάση μέγιστης προστασίας), δίνουμε οδηγίες όπως την αποφυγή χαμηλών καθισμάτων ή κάμψης ισχίου μεγαλύτερης των 90 μοιρών, την αποφυγή πλάγιας κατάκλισης με το χειρουργημένο ισχίο να πιέζεται στο κρεβάτι, την αποφυγή προσαγωγής ισχίων, καθώς και την αποφυγή άρσης τεντωμένου σκέλους (SLR).

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει μία ομάδα ασθενών που εκλαμβάνουν την φυσιολογική ταλαιπωρία της μετεγχειρητικής φάσης, ως συνέπεια της γήρανσης, με αποτέλεσμα να παραδίδουν τα <<όπλα>>. Κάτι τέτοιο βέβαια είναι μεγάλο λάθος, το οποίο δύσκολα διορθώνεται, αφού η γρήγορη αποκατάσταση είναι καθοριστικής σημασίας στις μεγάλες ηλικίες.

Διαπιστώνουμε λοιπόν, ότι πριν το χειρουργείο, αλλά και κατά τη φάση αποκατάστασης, θα πρέπει να ενημερώνεται τόσο ο ίδιος ο ασθενής όσο και το περιβάλλον του, για τις πιθανές δυσκολίες αλλά και για τη βελτίωση που αναμένουμε από το πλάνο θεραπείας. Εφόσον οι ηλικιωμένοι ασθενείς είναι ενήμεροι, θα καταβάλλουν τις μέγιστες προσπάθειες για να ξαναγίνουν λειτουργικοί στην καθημερινότητά τους, με άμεσα ψυχολογικά οφέλη.
Διαβάστε περισσότερα...